Theo số liệu từ Hải quan Việt Nam, xuất khẩu tôm sang Trung Quốc trong năm 2025 đã đạt mức ấn tượng: tổng giá trị lên tới 1,23 tỷ USD, tăng mạnh 60,8% so với năm trước. Con số này cho thấy rõ sức hút ngày càng lớn của thị trường tỷ dân đối với tôm Việt Nam.

SẢN LƯỢNG ỔN ĐỊNH - GIÁ TRỊ NHẬP KHẨU TĂNG NHỜ GIÁ PHỤC HỒI

Trong năm 2025, tổng lượng tôm nhập khẩu Trung Quốc đạt 901.563 tấn, giảm nhẹ 2% so với năm 2024. Tuy nhiên, giá trị nhập khẩu lại tăng lên 4,79 tỷ USD, tương đương mức tăng 5%. Sự chênh lệch giữa lượng giảm và giá trị tăng chính là minh chứng cho thấy rằng giá nhập khẩu bình quân đã được đẩy lên cao hơn đáng kể. Điều này phản ánh một thực tế thú vị: người mua Trung Quốc không còn chỉ chạy theo số lượng lớn với giá rẻ, mà họ sẵn sàng chi nhiều tiền hơn để sở hữu những sản phẩm chất lượng tốt, an toàn thực phẩm và tiện lợi khi chế biến.

Nhìn vào diễn biến theo tháng, nhập khẩu tôm của Trung Quốc mang đậm tính mùa vụ. Từ quý II, lượng tôm nhập khẩu bắt đầu tăng dần đều, đạt đỉnh cao nhất vào khoảng tháng 6 đến tháng 8 (thời điểm nhu cầu cao điểm trong năm). Sau đó, lượng tôm nhập khẩu giảm dần về cuối năm, đặc biệt tháng 12 chỉ còn 82.409 tấn, giảm 9% so với cùng kỳ năm trước. Chính sự sụt giảm vào những tháng cuối đã kéo tổng lượng cả năm giảm nhẹ, nhưng nhờ giá mua bình quân cao hơn, giá trị nhập khẩu vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực.

Bước sang 2026, dù lượng tôm nhập khẩu có thể ổn định hoặc tăng nhẹ nhờ nhu cầu phục hồi sau Tết Nguyên đán, giá trị vẫn được dự báo tăng nhờ người mua ưu tiên sản phẩm chất lượng cao hơn. Tính trên tổng thị trường Trung Quốc, Ecuador vẫn dẫn đầu với hơn 70% thị phần, nhưng Ấn Độ, Thái Lan, Argentina, Indonesia đang tăng tốc mạnh mẽ, giúp Trung Quốc đa dạng nguồn cung tránh phụ thuộc vào Ecuador. Điều này mở ra cơ hội cho các nước như Việt Nam với sản phẩm khác biệt, đặc biệt phân khúc cao cấp và chế biến sâu. 

SỰ THAY ĐỔI TRONG XU HƯỚNG TIÊU DÙNG - ƯU TIÊN CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM 

Người tiêu dùng Trung Quốc đang thay đổi rõ rệt trong cách chọn mua và thưởng thức tôm. Trước đây, họ thường ưu tiên những sản phẩm giá rẻ để đáp ứng nhu cầu hàng ngày, nhưng giờ đây, với mức thu nhập ngày càng cao hơn, họ sẵn sàng chi nhiều tiền hơn để sở hữu những con tôm chất lượng tốt, an toàn và tiện lợi khi sử dụng. Sự phát triển mạnh mẽ của mua sắm trực tuyến, cùng với thói quen ăn ngoài và sử dụng dịch vụ giao đồ ăn ngày càng phổ biến, đã khiến mọi người chú trọng hơn rất nhiều đến nguồn gốc rõ ràng, khả năng truy xuất và trải nghiệm ngon miệng thực sự.

Chính vì vậy, họ không còn chạy theo những con tôm đông lạnh nguyên con giá thấp như trước nữa. Thay vào đó, nhu cầu tăng mạnh đối với các loại tôm sống, tôm tươi, tôm cỡ lớn hay những sản phẩm cao cấp đã được chế biến sẵn, giúp việc nấu nướng trở nên nhanh chóng và dễ dàng hơn. Sự chuyển dịch này đã tạo ra một lợi thế rất lớn cho các sản phẩm giá trị cao của Việt Nam, đặc biệt là tôm hùm và tôm sú – những mặt hàng vốn rất được ưa chuộng tại các nhà hàng, khách sạn cũng như trong các bữa ăn gia đình chú trọng chất lượng.

CƠ HỘI CẠNH TRANH KHÔNG NẰM Ở GIÁ MÀ LÀ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM 

Trên thị trường Trung Quốc hiện nay, Ecuador và Ấn Độ vẫn giữ vị thế thống trị ở phân khúc tôm giá rẻ nhờ lợi thế về quy mô sản xuất lớn và chi phí thấp. Nếu các doanh nghiệp Việt Nam cố gắng cạnh tranh bằng cách giảm giá, chúng ta sẽ rất khó giành được lợi thế lâu dài. Ngược lại, điểm mạnh thực sự của tôm Việt Nam nằm ở khả năng chế biến linh hoạt, sản phẩm đa dạng và đặc biệt là các dòng tôm cao cấp như tôm hùm, tôm sú – những mặt hàng đã và đang được người tiêu dùng Trung Quốc đón nhận nồng nhiệt.
 

Khi người mua Trung Quốc ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm, họ muốn biết rõ tôm đến từ đâu, được nuôi trồng và chế biến như thế nào, có đạt chuẩn không. Vì vậy, các doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư mạnh hơn vào công nghệ chế biến hiện đại đồng thời xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc rõ ràng từ trang trại đến bàn ăn. Việc minh bạch thông tin sản phẩm không chỉ giúp xây dựng lòng tin mà còn tạo lợi thế cạnh tranh bền vững, giúp tôm Việt Nam nổi bật giữa hàng loạt nguồn cung giá rẻ khác.

Với đà tăng trưởng ấn tượng trong năm 2025 và xu hướng tiêu dùng tích cực vẫn đang tiếp diễn sang năm 2026, Trung Quốc đang trở thành thị trường chiến lược của ngành tôm Việt Nam. Tập trung vào chất lượng, giá trị gia tăng và truy xuất nguồn gốc minh bạch sẽ là chìa khóa giúp tôm Việt mở rộng thị phần, thoát khỏi cạnh tranh giá rẻ và xây dựng vị thế bền vững tại thị trường tỷ dân này.