Trong quá trình nuôi tôm, phát hiện bệnh càng sớm càng giúp người nuôi có thêm thời gian kiểm tra nguyên nhân và đưa ra biện pháp xử lý phù hợp. Tuy nhiên, tôm thường không biểu hiện bệnh rõ ràng ngay từ đầu. Những thay đổi nhỏ trong hoạt động, khả năng bắt mồi hay ngoại hình của tôm có thể là dấu hiệu cảnh báo đầu tiên.

Vì vậy, việc quan sát tôm và ao nuôi hằng ngày là một phần quan trọng trong quản lý sức khỏe tôm. Dưới đây là 4 dấu hiệu người nuôi cần lưu ý để sớm phát hiện những bất thường trong ao.

1. TÔM CÓ BIỂU HIỆN BẤT THƯỜNG TRONG AO 

Một trong những dấu hiệu đầu tiên cần quan sát là hoạt động của tôm trong ao. Khi tôm xuất hiện tình trạng tấp mé, nổi đầu hoặc tập trung bất thường ở một khu vực, người nuôi cần kiểm tra ngay các yếu tố môi trường.

Những biểu hiện này có thể liên quan đến tình trạng thiếu oxy, chất lượng nước suy giảm hoặc tôm đang chịu stress. Người nuôi nên kiểm tra các chỉ tiêu quan trọng như oxy hòa tan, pH, NH3, H2S và NO2 để xác định nguyên nhân.

Nếu các chỉ tiêu môi trường không có biến động bất thường nhưng tôm vẫn tiếp tục có biểu hiện khác lạ, cần lấy mẫu tôm để kiểm tra sức khỏe và xác định nguy cơ bệnh.

2. TÔM GIẢM ĂN HOẶC XUẤT HIỆN THỨC ĂN DƯ THỪA 

Lượng thức ăn mỗi ngày cũng là một chỉ dấu quan trọng để theo dõi sức khỏe tôm. Người nuôi nên kiểm tra sàng ăn thường xuyên và so sánh lượng thức ăn thực tế với sức ăn của tôm.

Khi tôm giảm ăn, lượng thức ăn còn lại trong sàng có thể tăng lên. Tuy nhiên, không nên mặc định tôm bỏ ăn là do bệnh. Thay đổi môi trường nước, nhiệt độ, stress hoặc các yếu tố khác cũng có thể ảnh hưởng đến sức ăn.

Bên cạnh lượng thức ăn, người nuôi có thể quan sát đường ruột và phân tôm. Đường ruột đầy, thức ăn phân bố tương đối đều thường cho thấy tôm đang bắt mồi tốt. Ngược lại, đường ruột ngắn hoặc bị đứt đoạn có thể là dấu hiệu cần kiểm tra thêm về sức khỏe và lượng thức ăn.

Khi phát hiện tôm ăn yếu, cần tìm nguyên nhân trước khi điều chỉnh khẩu phần, đồng thời hạn chế để thức ăn dư thừa làm gia tăng chất hữu cơ trong ao.

3. NGOẠI HÌNH TÔM THAY ĐỔI BẤT THƯỜNG 

Ngoại hình là một trong những yếu tố có thể giúp người nuôi phát hiện sớm những bất thường trên tôm. Khi kiểm tra mẫu tôm, cần chú ý đến màu sắc thân, mang, phụ bộ, vỏ và cơ thể.

Một số biểu hiện cần lưu ý gồm:

Đốm đen trên vỏ: Có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, trong đó có tổn thương do vi khuẩn hoặc các tác động khác từ môi trường và quá trình nuôi.

Thay đổi màu sắc phụ bộ: Chân đuôi, chân bơi hoặc chân bò chuyển sang màu đỏ, đen, nâu đen hoặc tái có thể liên quan đến bệnh lý hoặc điều kiện môi trường bất lợi.

Mềm vỏ: Có thể liên quan đến thiếu khoáng, một số bệnh hoặc tình trạng sức khỏe kéo dài. Cần xem xét đồng thời giai đoạn lột xác và các điều kiện trong ao trước khi xác định nguyên nhân.

Mang đổi màu: Mang đen có thể liên quan đến nền đáy và chất lượng nước không tốt. Mang đỏ có thể xuất hiện khi tôm gặp tình trạng thiếu oxy. Mang vàng có thể liên quan đến một số bệnh hoặc vấn đề về môi trường.

Đục cơ, cong thân: Có thể xuất hiện khi tôm chịu stress, thiếu khoáng hoặc trong một số bệnh lý. Đây là dấu hiệu cần được kiểm tra thêm thay vì chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài để kết luận bệnh.

Cơ thể biến dạng: Những bất thường về chủy, phụ bộ hoặc hình dạng cơ thể có thể là dấu hiệu liên quan đến một số bệnh trên tôm.

Điểm quan trọng là một dấu hiệu bên ngoài có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, cần kết hợp quan sát tôm với kiểm tra môi trường và các phương pháp xét nghiệm khi cần thiết.

4. ĐƯỜNG RUỘT TÔM THAY ĐỔI 

Đường ruột là một trong những bộ phận người nuôi có thể quan sát để đánh giá tình trạng bắt mồi và sức khỏe của tôm.

Ở tôm đang ăn tốt, đường ruột thường có thức ăn tương đối đầy và liên tục. Nếu đường ruột ngắn, trống hoặc bị đứt đoạn, người nuôi cần kiểm tra lại khả năng bắt mồi, lượng thức ăn cũng như các yếu tố môi trường trong ao.

Tuy nhiên, đường ruột không nên được sử dụng như một tiêu chí duy nhất để xác định tôm đang mắc bệnh. Đây là dấu hiệu cảnh báo giúp người nuôi nhận biết sự thay đổi và tiến hành kiểm tra sâu hơn.

PHÁT HIỆN SỚM GIÚP CHỦ ĐỘNG QUẢN LÝ SỨC KHỎE ĐÀN TÔM 

Trong nuôi tôm, việc theo dõi sức khỏe đàn tôm cần được thực hiện thường xuyên thay vì chỉ kiểm tra khi tôm đã có biểu hiện bệnh rõ ràng. Những thay đổi về sức ăn, đường ruột, hoạt động và ngoại hình đều có thể là dấu hiệu cảnh báo cần được lưu ý.

Bên cạnh quan sát trực tiếp, dữ liệu về đàn tôm cũng giúp người nuôi có thêm cơ sở để theo dõi tình trạng phát triển qua từng giai đoạn. Tomota S3+ hỗ trợ người nuôi xác định mật độ, kích thước, trọng lượng và độ đồng đều, độ phân đàn và tình trạng đầy ruột của tôm thông qua hình ảnh quay bằng điện thoại.

Tìm hiểu thêm về Tomota S3+ tại: https://tomota.vn/tomota-s3-plus

Các kết quả được tự động lưu trữ trên ứng dụng, giúp người nuôi thuận tiện theo dõi và so sánh dữ liệu trong suốt vụ nuôi. Khi kết hợp dữ liệu với việc kiểm tra môi trường và quan sát thực tế, người nuôi có thể chủ động hơn trong quá trình theo dõi sức khoẻ đàn tôm.